ΗΠΑ: ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ, ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ

Αναδημοσίευση από την ΑΥΓΗ άρθρου του Μιχάλη Τρίκκα

Όταν κρατάς σφυρί, όλα γύρω σου μοιάζουν με καρφιά, λέει μια παλιά αμερικανική παροιμία. Με βάση το ίδιο σχήμα, όταν διαθέτεις μια πανίσχυρη πολεμική βιομηχανία που διαπλέκεται ασφυκτικά με την πολιτική ηγεσία και παίζει όλο και περισσότερο τον ρόλο ατμομηχανής της ανάπτυξης, τότε όλος ο κόσμος γύρω σου -και ειδικά η Μέση Ανατολή- μοιάζει αναπόφευκτα με το Ιράκ.

Έχουν περάσει ήδη περισσότερα από 50 χρόνια από τη στιγμή που οι Αμερικανοί άκουσαν για πρώτη φορά τον όρο «στρατιωτικό – βιομηχανικό σύμπλεγμα». Στο αποχαιρετιστήριο διάγγελμά του τον Ιανουάριο του 1961, ο πρόεδρος Αϊζενχάουερ προειδοποίησε τον αμερικανικό λαό για τους κινδύνους που ενείχε η «διασύνδεση ενός τεράστιου στρατιωτικού κατεστημένου με μια μεγάλη βιομηχανία όπλων», σχέση που, όπως υπογράμμισε, διαπότιζε «οικονομικά, πολιτικά, ακόμη και πνευματικά» κάθε όψη της δημόσιας ζωής.

Η πολεμική βιομηχανία των ΗΠΑ γιγαντώθηκε στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, αλλά η επιρροή της δεν εξασθένησε μετά τη λήξη του. Αντίθετα, μπήκε σε μια νέα περίοδο ακμής με το ξέσπασμα του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας», ιδανικού πολέμου για μπίζνες με δεδομένο ότι δεν έχει ορατούς αντιπάλους και επομένως μπορεί να συνεχίζεται επ’ αόριστον. Στα δώδεκα χρόνια που μεσολάβησαν από την 11η Σεπτεμβρίου 2001, οι αμυντικές δαπάνες των ΗΠΑ εκτοξεύτηκαν από τα 385 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο σε 690 δισεκατομμύρια δολάρια.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ερευνητικού Ινστιτούτου της Στοκχόλμης για την Ειρήνη, το 2012 οι ΗΠΑ ήταν υπεύθυνες για το 39% των στρατιωτικών δαπανών σε παγκόσμιο επίπεδο. Το ποσοστό αντιπροσωπεύει απειροελάχιστη μείωση σε σχέση με τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου και εξακολουθεί να ξεπερνά κατά πολύ το σύνολο των αμυντικών δαπανών για τις 10 χώρες που ακολουθούν στον σχετικό κατάλογο.

Η κατάρρευση των δίδυμων πύργων και οι πόλεμοι που ακολούθησαν άλλαξαν δραματικά τα δεδομένα. Το 2001, οι 10 κορυφαίοι προμηθευτές του Πενταγώνου μοιράζονταν συμβόλαια συνολικής αξίας 58,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Μόλις έξι χρόνια μετά, η πίτα είχε υπερδιπλασιαστεί σε μέγεθος, με τις 10 αντίστοιχες εταιρείες στην κορυφή της λίστας να αναλαμβάνουν πλέον συμβόλαια αξίας 125 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η διόγκωση των αμυντικών δαπανών έξω από κάθε λογική και οι όλο και πιο στενές σχέσης αλληλεξάρτησης με τα μεγαθήρια της πολεμικής βιομηχανίας επέφερε μια τόσο σημαντική ποιοτική αλλαγή ώστε πολλοί αναλυτές να εκτιμούν ότι οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον σε θέση να διεξάγουν πολέμους χωρίς τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Η συμμετοχή μισθοφόρων και ιδιωτικών φρουρών σε κάθε στρατιωτική δύναμη αυξάνεται σταθερά, ενώ εταιρείες τύπου Blackwater αναλαμβάνουν όλο και μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης στελεχώνοντας πια ακόμη και τη στρατιωτική γραφειοκρατία.

Η Lockheed Martin στη Γερουσία

Αποκαλυπτική για τον τρόπο με τον οποίο η τεράστια αυτή βιομηχανία προωθεί τα συμφέροντά της και προσπαθεί να επιβάλει τις επιλογές της στον αμερικανικό λαό είναι μια πρόσφατη έρευνα του περιοδικού Wired. Σύμφωνα με αυτήν, οι Αμερικανοί πολιτικοί που ψήφισαν πρόσφατα υπέρ της επέμβασης στη Συρία στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας όφειλαν σε μεγάλο βαθμό την εκλογή τους στην πολεμική βιομηχανία.

Εταιρείες όπως η Lockheed Martin, η Boeing, η United Technologies και η Honeywell International δαπάνησαν, όπως επισημαίνει το Wired, περισσότερο από 1 εκατομμύριο δολάρια για τις προεκλογικές καμπάνιες των 17 μελών της επιτροπής. Ωστόσο, οι 10 γερουσιαστές που τελικά ψήφισαν υπέρ της επέμβασης είχαν λάβει 83% περισσότερα από τους 7 που ψήφισαν κατά. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι οι τρεις μεγαλύτεροι ευνοούμενοι της αμυντικής βιομηχανίας στην ψηφοφορία ήταν ο Τζον Μακέιν με 176.000 δολάρια, ο Ντικ Ντέρμπιν με 127.350 και ο Τίμοθι Κέιν με 101.025 δολάρια.

Το κόστος σε ανθρώπινες ζωές και υλικές καταστροφές δεν απασχολεί φυσικά ιδιαίτερα τα γεράκια της Ουάσιγκτον, τη στιγμή μάλιστα που η όλο και πιο αυτοματοποιημένη πολεμική μηχανή των ΗΠΑ περιορίζει σταδιακά τις «δικές της» απώλειες και επομένως τον κίνδυνο για τηλεοπτικά πλάνα με φέρετρα που φτάνουν από μακρινές χώρες τυλιγμένα με την αστερέοεσσα. Ισχύει όμως το ίδιο και για το οικονομικό κόστος;

Οι εμπνευστές της εισβολής στο Ιράκ υπολόγιζαν το 2003 ότι η επέμβαση που θα έθετε τα πλούσια πετρελαϊκά κοιτάσματα της χώρας υπό μόνιμο αμερικανικό έλεγχο δεν θα ξεπερνούσε τα 60 δισεκατομμύρια δολάρια, πενταροδεκάρες δηλαδή σε σύγκριση με τα προσδοκώμενα κέρδη. Ο Λάρι Λίντσεϊ, οικονομικός σύμβουλος τότε της κυβέρνησης Μπους τόλμησε να αμφισβητήσει τον υπολογισμό ανεβάζοντας το κόστος σε 200 δισεκατομμύρια. Το αποτέλεσμα ήταν να χάσει τη θέση του.

Τελικά η έκβαση του πολέμου και η μακροχρόνια στρατιωτική κατοχή που τον διαδέχτηκε ξεπέρασε ακόμη και τους δικούς του υπολογισμούς. Η Λίντα Μπάιλμς, που μαζί με τον Τζόζεφ Στίγκλιτς συνέγραψε το βιβλίο «Ο πόλεμος των 3 τρισεκατομμυρίων», πραγματοποίησε μακροχρόνια έρευνα για να εξετάσει το συνολικό οικονομικό κόστος συνυπολογίζοντας κάθε παράμετρο.

Οικονομικές «παράπλευρες απώλειες»

Η εκτίμησή τους ήταν ότι οι πόλεμοι σε Ιράκ και Αφγανιστάν ενδέχεται τελικά να στοιχίσουν στο αμερικανικό Δημόσιο μέχρι και 6 τρισεκατομμύρια δολάρια. Και αυτό γιατί, πρώτα από όλα, το κόστος ενός πολέμου συνεχίζεται και μετά τη λήξη των εχθροπραξιών. Ο πρώτος πόλεμος του Κόλπου, το 1991, ολοκληρώθηκε σε μόλις έξι εβδομάδες, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του κόστους καλύφθηκε από τους τότε συμμάχους. Ωστόσο, δεν υπήρχαν πετροδολάρια για να πληρώσουν τα επιδόματα των βετεράνων που έπασχαν από το λεγόμενο «Σύνδρομο του Κόλπου» και ακόμη και σήμερα ο αμερικανικός προϋπολογισμός επιβαρύνεται γι’ αυτόν τον λόγο με 4 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.

Το κόστος της περίθαλψης των βετεράνων κορυφώνεται 30 με 40 χρόνια μετά από κάθε πόλεμο, συμπεραίνει η έρευνα. Το αμερικανικό Δημόσιο δαπάνησε περισσότερα για τους βετεράνους του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου το 1969 και για τους βετεράνους του Δεύτερου τη δεκαετία του ’80. Η οικονομολόγος εκτιμά μάλιστα ότι το κόστος των μελλοντικών πολέμων θα είναι ακόμη μεγαλύτερο εξαιτίας «των υψηλότερων ποσοστών επιβίωσης, των πιο γενναιόδωρων επιδομάτων και της πιο δαπανηρής ιατρικής περίθαλψης».

Και φυσικά δεν είναι μόνο το ζήτημα των βετεράνων. Αρχίζοντας από τον πόλεμο του Αφγανιστάν, η κυβέρνηση Μπους ζήτησε και απέσπασε την έγκριση του Κογκρέσου για «έκτακτα συμπληρωματικά κονδύλια» που θα χρηματοδοτούσαν το εγχείρημα. Ο χειρισμός αυτός επέτρεψε στο Πεντάγωνο και την πολεμική βιομηχανία να αποφύγει τον οποιοδήποτε έλεγχο. Και, όπως ήταν επόμενο, δημιούργησε προηγούμενο.

Στη δεκαετία που μεσολάβησε από την 11η Σεπτεμβρίου, οι αμερικανικές κυβερνήσεις επικαλέστηκαν 37 φορές «έκτακτες ανάγκες» για να χρηματοδοτήσουν διάφορες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Κάτι που σε συνδυασμό με τις εκτεταμένες φοροαπαλλαγές του Μπους το 2001 και το 2003 πρόσθεσαν άλλα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια στο αμερικανικό χρέος.

Το πιο πειστικό όμως στοιχείο της έρευνας Μπάιλμς – Στίγκλιτς είναι ότι το ακριβές κόστος οποιασδήποτε πολεμικής αναμέτρησης είναι αδύνατον να υπολογιστεί πριν από την έναρξή της. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι πρωθυπουργοί και πρόεδροι πιστεύουν ότι μπορούν να υπάρξουν μικρά, κλινικά στρατιωτικά πλήγματα και να έχεις τον απόλυτο έλεγχο της κατάστασης, όμως δεν είναι έτσι. Όταν αρχίζεις τέτοια πράγματα, υπάρχει ο νόμος των αθέμιτων συνεπειών», τόνισε μιλώντας στο βρετανικό κοινοβούλιο με αφορμή τη συριακή κρίση ο πρώην αρχηγός του γενικού επιτελείου της χώρας, Βαρόνος Άλαν Γουέστ. Και οι Βρετανοί βουλευτές πείστηκαν.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα «αθέμιτων συνεπειών» η Μπάιλς αναφέρει την εκτόξευση στις τιμές του πετρελαίου μετά την εισβολή στο Ιράκ: από 25 δολάρια το βαρέλι το 2003 φτάσαμε στο ρεκόρ των 140 δολαρίων το 2008, με τις τιμές να παραμένουν έκτοτε σταθερά πάνω από τα 100 δολάρια. Τα μαθήματα από 12 χρόνια πολέμων σε Ιράκ και Αφγανιστάν, καταλήγει η συγγραφέας, είναι ότι οι ΗΠΑ υποτίμησαν το κόστος, δανείστηκαν τεράστια ποσά για να τους χρηματοδοτήσουν, αδυνατώντας παράλληλα να ελέγξουν πού ακριβώς ξοδεύεται κάθε δολάριο. Λάθη που φυσικά η πολεμική βιομηχανία έχει κάθε λόγο να δει να επαναλαμβάνονται και στην περίπτωση της Συρίας.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Στέλιος Ελληνιάδης

ΑΠΟΨΕΙΣ & ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο

του Βένιου τα καμώματα

Καιρός ήταν να μπούμε στην ψηφιακή εποχή. Μιας που έτσι κι αλλιώς γράφω, όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να διαβάσουν εδώ είτε δικά μου κείμενα είτε κείμενα που τράβηξαν την προσοχή μου. Καλως ήρθατε!

ΣΥΡΙΖΑ/EKM Χολαργού - Παπάγου

Μονόδρομοι υπάρχουν μόνο όταν ο καθένας πορεύεται μόνος του

AΡΧΕΙΟ ΕΝΘΕΜΑΤΩΝ 2010- 8.5.2016

Επιμέλεια: Στρατής Μπουρνάζος - Συντακτική ομάδα: Μάνος Αυγερίδης, Μαρία Καλαντζοπούλου, Ιωάννα Μεϊτάνη, Στρατής Μπουρνάζος

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Αρέσει σε %d bloggers: