ΠΑΤΤΑΚΟΣ – ΠΑΝΟΥΡΓΙΑΣ: ΣΥΜΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ, ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΣΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ

Αναδημοσίευση από την ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ άρθρου του Φοίβου Οικονομίδη

Συμπορεύτηκαν μεταπολεμικά στη μυστική στρατιωτική οργάνωση του ΙΔΕΑ (Ιερός Δεσμός Ελλήνων Αξιωματικών) μέχρι τη διάλυσή του και μετά οι δρόμοι τους χώρισαν

Το 1937, μεσούσης της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, είχαν αποφοιτήσει από τη Σχολή Ευελπίδων ο Στυλιανός Παττακός και ο Πανουργιάς Πανουργιάς. Και οι δύο ανήκαν στο Σώμα Ιππικού – Τεθωρακισμένων.

Συμπορεύτηκαν μεταπολεμικά στη μυστική στρατιωτική οργάνωση του ΙΔΕΑ (Ιερός Δεσμός Ελλήνων Αξιωματικών) μέχρι τη διάλυσή του, που ο στρατηγός Καραγιάννης την προσδιορίζει χρονικά με την άνοδο του στρατάρχη Παπάγου στην εξουσία στα τέλη του 1952.

Αλλά ο Παττακός συνέχισε τη συμμετοχή του σε μια νέα ακροδεξιά στρατιωτική οργάνωση που ονομάστηκε ΕΕΝΑ (Ένωση Ελλήνων Νέων Αξιωματικών) και στην οποία προσπάθησε να μυήσει τον παλιό του συμμαθητή Πανουργιά, χωρίς όμως επιτυχία.

«Εις εμέ», έγραψε ο Πανουργιάς σε μυστικό του υπόμνημα προς τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στο Παρίσι, «εγένετο κατ’ επανάληψιν κρούσις υπό του ταξιάρχου Παττακού κατά το 1959 αρχικώς και κατά το 1961 μετά φορτικότητος να συμμετάσχω της ομάδος των… Είχον κατ’ επανάληψιν συζητήσεις μετά τινων εξ αυτών, κυρίως δε μετά του Παττακού και ενός ετέρου τότε, μέλους της Διευθύνουσας Επιτροπής».

Στη μυστική σκέψη

Κάποια στιγμή ο Πανουργιάς προσεκλήθη και έλαβε μέρος σε μυστική σύσκεψη της συνωμοτικής ομάδας στην Αθήνα, όπου συμμετείχαν οι Παπαδόπουλος, Μακαρέζος, Παττακός, Ρουφογάλης και ορισμένοι άλλοι όπου συζητήθηκε η ανάγκη επιβολής στρατιωτικής δικτατορίας στην Ελλάδα.

Ο Πανουργιάς δεν συμφώνησε «με την ανάγκην προς δικτατορίαν» εκείνη τη χρονική στιγμή, ούτε διέβλεπε, μεταξύ των παρευρισκομένων, κάποιον άξιο ηγέτη που θα ηγείτο μιας δικτατορίας. Αλλά δεν έκλεισε τελείως την πόρτα, λέγοντας στους συμμετέχοντες της μυστικής συνάντησης ότι «εάν παρουσιασθεί κομμουνιστικός κίνδυνος θα είναι μαζί των».

Το φθινόπωρο του 1966 ο ταξίαρχος Παττακός μετατέθηκε στη διοίκηση του Κέντρου Εκπαίδευσης Τεθωρακισμένων στο Γουδή.

Τρεις υψηλόβαθμοι αξιωματικοί του σώματος των τεθωρακισμένων βρίσκονταν τώρα σε θέσεις-κλειδιά στην περιοχή της πρωτεύουσας, γνώριμοι μεταξύ τους. Αυτοί ήταν, ο αρχηγός ΓΕΣ Γρηγόριος Σπαντιδάκης, ο ταξίαρχος Πανουργιάς, επικεφαλής του 2ου Επιτελικού Γραφείου του ΓΕΣ (Α2) και ο ταξίαρχος Παττακός, διοικητής στο Γουδή, απ’ όπου θα παίξει κεντρικό ρόλο στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου.

«Επαφή» με Πανουργιά

Ενώ προετοιμάζεται η εκδήλωση του πραξικοπήματος, η συνωμοτική ομάδα του Γ. Παπαδόπουλου κάνει μια νέα προσπάθεια να προσεταιριστεί τον Πανουργιά, που τώρα κατέχει σημαντική θέση στο ΓΕΣ.

«Μίαν φοράν, περί τον Φεβρουάριον περίπου», του 1967, «ο Παττακός μου εζήτησεν να του δώσω τον λόγον της τιμής μου, αφού μου έδωσεν τον ιδικόν του» και «εν συνεχεία μου επανέλαβεν τας παλαιάς του προτάσεις περί επαναστάσεως διεξαγομένης υπό της ομάδος των».

Η συνομιλία του Πανουργιά με τον Παττακό περιστράφηκε και στις πιθανές αντιδράσεις του διεθνούς παράγοντα σε περίπτωση επιβολής ενός δικτατορικού καθεστώτος στην Ελλάδα. Ο Πανουργιάς αναρωτήθηκε ποια θα ήταν η αντίδραση της Ευρώπης και κυρίως των ΗΠΑ σε περίπτωση εκτροπής. Ο Παττακός πίστευε ότι η αντίδραση θα ήταν θετική και ότι «οι Αμερικανοί θα μας υποστηρίξουν».

Το δεύτερο δεκαήμερο του Μαρτίου 1967 ο ταξίαρχος Πανουργιάς δέχτηκε ένα τηλεφώνημα από το βουλευτή της ΕΡΕ Χρήστο Κιτσίδη, ο οποίος τον προσκάλεσε σε φιλική εκδήλωση στο σπίτι του, όπου του προανήγγειλε ότι θα παρευρίσκεται ένας εκπρόσωπος της Αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, όπως και ο Παττακός. Στο σπίτι του Κιτσίδη, το στέλεχος της CIA, οι ταξίαρχοι Πανουργιάς και Παττακός όπως και ο οικοδεσπότης (αργότερα συνομιλητής με τη χούντα) απομονώθηκαν σ’ ένα σημείο και άρχισαν να συνομιλούν. Στις 17 Μαρτίου 1967, ο Πανουργιάς σ’ ενημερωτικό του σημείωμα προς τον Α/ΓΕΣ, Γρ. Σπαντιδάκη, ανέφερε την ενδιαφέρουσα συνομιλία του στην οικία Κιτσίδη: «…Το ανωτέρω αναφερθέν στέλεχος της Αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, μετά του οποίου είχαν μακράν συζήτησιν μετά του συναδέλφου Παττακού και του βουλευτού Κιτσίδη, ανέπτυξε τα κάτωθι δύο θέματα… Ηρωτήθη ποία θα ήτο, κατά την γνώμη του, η αντίδρασις των ΗΠΑ εις περίπτωσιν εκτροπής. Απήντησεν ότι δεν δύναται να λάβει θέσιν εκ μέρους της υπηρεσίας του αλλά ως Αμερικανός γνωρίζων την νοοτροπίαν πιστεύει ότι αν δεν επήρχετο μεταβολή εις την εξωτερικήν πολιτικήν… αι ΗΠΑ θα υπεστήριζαν. Εις περαιτέρω συζήτησιν… υπεστήριξεν ότι εάν η εκ της εκτροπής κυβέρνησις επίεζεν, θα ήτο δυνατόν να λάβει πλήρη βοήθειαν των ΗΠΑ».

Μετά την επιβολή της δικτατορίας ο Πανουργιάς ενημέρωσε διακριτικά τον Καραμανλή στο Παρίσι, γράφοντας για την ίδια συνάντηση:

«Μίαν ημέραν είχομεν συνάντησιν μεθ’ ενός ελληνικής καταγωγής αξιωματικού της Αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών εις την οικίαν του βουλευτού Κιτσίδη. Κατ’ αυτήν συνεζητήθη ποία η ενδεχόμενη αντίδρασις των ΗΠΑ εις περίπτωσιν δικτατορίας. Ο εν λόγω Αμερικανός ενίσχυσεν κατά κάποιον τρόπον την άποψιν Παττακού, ειπών ότι αι ΗΠΑ εφόσον τηρούσαμεν την αυτήν εξωτερικήν πολιτική θα μας εβοήθουν…».

«Τα είδες;»

Μόλις ο εκπρόσωπος της CIA διαβεβαίωσε για την υποστήριξη των ΗΠΑ σε μια δικτατορική λύση στην Ελλάδα, ο Παττακός, μέλος της ηγετικής τριανδρίας της μελλοντικής χούντας μαζί με τον Γ. Παπαδόπουλο και τον Ν. Μακαρέζο, στράφηκε προς τον Πανουργιά και του είπε: «Τα είδες;» Αργότερα ο Πανουργιάς, ανασκοπώντας αυτή τη συνάντηση με τον εκπρόσωπο της CIA τις παραμονές του πραξικοπήματος της 21η Απριλίου 1967, δεν μπορούσε ν’ αποκλείσει ότι ίσως ν’ αποτελούσε και μια προσπάθεια επηρεασμού του υπέρ της άποψης Παττακού, λόγω της θέσης που κατείχε στο ΓΕΣ.

Και ο επίλογος:

Τις πρώτες πρωινές ώρες της 21ης Απριλίου τα τεθωρακισμένα, υπό τις διαταγές του Παττακού στο Γουδή, κατέκλυσαν τους δρόμους της Αθήνας. Ο Παπαδόπουλος, ο Ρουφογάλης και ο Παττακός με τζιπ της μονάδας του ταξίαρχου έφτασαν στο ΓΕΣ, που είχε καταληφθεί από τους πραξικοπηματίες.

Εκεί στο Πεντάγωνο, όπως ανέφερε ο Παττακός, «ο συμμαθητής μου ταξίαρχος τεθωρακισμένων Πανουργιάς ευρίσκετο εις το γραφείον του υπό φρούρησιν. Είχε τραυματιστεί ελαφρώς κατά την σύλληψίν του. Μου ανεφέρθη ότι ευρίσκετο εις έξαλλον κατάστασιν. Τον επεσκέφθην. Με υπεδέχθη δι’ ύβρεων… «είσαι προδότης»».

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Στέλιος Ελληνιάδης

ΑΠΟΨΕΙΣ & ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο

του Βένιου τα καμώματα

Καιρός ήταν να μπούμε στην ψηφιακή εποχή. Μιας που έτσι κι αλλιώς γράφω, όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να διαβάσουν εδώ είτε δικά μου κείμενα είτε κείμενα που τράβηξαν την προσοχή μου. Καλως ήρθατε!

ΣΥΡΙΖΑ/EKM Χολαργού - Παπάγου

Μονόδρομοι υπάρχουν μόνο όταν ο καθένας πορεύεται μόνος του

AΡΧΕΙΟ ΕΝΘΕΜΑΤΩΝ 2010- 8.5.2016

Επιμέλεια: Στρατής Μπουρνάζος - Συντακτική ομάδα: Μάνος Αυγερίδης, Μαρία Καλαντζοπούλου, Ιωάννα Μεϊτάνη, Στρατής Μπουρνάζος

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Αρέσει σε %d bloggers: